Her seyahat için yeniden randevu aramak, belge toplamak ve harç ödemek Türkiye’den Schengen’e gidenlerin en büyük şikâyeti. Avrupa Birliği’nin 15 Temmuz 2025’te Türkiye için kabul ettiği cascade (kademeli vize) kuralı, vizelerini kurallara uygun kullanan başvuru sahiplerine her başvuruda daha uzun süreli, çok girişli vize verilmesinin yolunu açtı. Bu yazıda kuralın nasıl işlediğini, hangi kademede olduğunuzu nasıl anlayacağınızı ve kademeyi bozmamak için nelere dikkat etmeniz gerektiğini anlatıyoruz.
Kısa özet: İlk vize seyahatinizi kapsar; ikinci vize 6 ay geçerli çok girişli olabilir; son 3 yılda iki vizeyi doğru kullananlara 1 yıllık, ardından 3 ve 5 yıllık vize verilebilir. Bu bir hak değil, konsolosluğa tanınan bir imkândır.
Cascade kuralı nedir?
“Cascade” İngilizcede çağlayan, basamak basamak inen su anlamına gelir. Vize dilinde, geçerlilik süresinin her başvuruda bir basamak artmasını ifade eder. Genel kademeli kural AB Vize Kodu’nun 24. maddesinde yer alıyor; Avrupa Komisyonu ise 15 Temmuz 2025 tarihli C(2025) 4694 sayılı uygulama kararıyla Türkiye’deki başvurular için uyarlanmış, daha elverişli bir kademe düzeni belirledi.
Kimler yararlanabilir?
- Türkiye’de ikamet eden Türk vatandaşları (yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları kapsamda değil).
- Başvurusunu Türkiye’de yapanlar.
- Seyahat geçmişi olan, önceki vizelerini kurallara uygun kullanmış başvuru sahipleri.
- Kapsam dışı tutulan tek meslek grubu tır şoförleri; onlar için ayrı düzenlemeler uygulanıyor.
Kademeler
| Kademe | Vize | Şart |
|---|---|---|
| 1 | Seyahati kapsayan vize | Tek veya çok girişli olabilir |
| 2 | 6 ay geçerli, çok girişli (6 ayda 90 gün) | Önceki vizenin kurallara uygun kullanılması |
| 3 | 1 yıl geçerli, çok girişli | Son 3 yıl içinde iki vizenin alınıp kurallara uygun kullanılması |
| 4 | 3 yıl geçerli, çok girişli | 1 yıllık vizenin kurallara uygun kullanılması ve pasaportun yeterli geçerliliği |
| 5 | 5 yıl geçerli, çok girişli | 3 yıllık vizenin kurallara uygun kullanılması ve pasaportun yeterli geçerliliği |
Genel kademeli kural uygulamasında 3 ve 5 yıllık vizeler için önceki vizenin bitişinden sonraki 2 yıl içinde başvurulması beklenir. Arayı çok açarsanız konsolosluk sizi bir alt kademeden değerlendirebilir.
Önceki vizelerinizi girin; bir sonraki vizenizin hangi kademede olabileceğini görün.
“Kurallara uygun kullanım” ne demek?
Kademenin ilerlemesi için tek ölçüt, önceki vizelerin doğru kullanılmasıdır. Konsolosluklar Giriş-Çıkış Sistemi (EES) ve Vize Bilgi Sistemi (VIS) kayıtlarından bunu kolayca görebiliyor.
- Süreyi aşmamak: Vizenin bitiş tarihinden ve izin verilen gün sayısından fazla kalmamak; çok girişli vizelerde 90/180 kuralına uymak.
- Doğru ülkeye başvurmak: Asıl gideceğiniz ya da en uzun kalacağınız ülkeye başvurmak. Fransa’ya gidecekken randevusu kolay diye Hollanda’dan vize alıp Hollanda’ya hiç uğramamak, kuralın en sık ihlal edilen noktası.
- Beyan edilen amaçla seyahat etmek: Turistik vizeyle çalışmamak.
- Vizeyi kullanmak: Hiç kullanılmamış bir vize, seyahat geçmişi oluşturmaz; sonraki değerlendirmede zayıf kalabilir.
- İlk girişi başvurduğunuz ülkeden ya da makul bir rotayla yapmak: Özellikle ilk vizede ilk giriş noktası sorgulanabilir.
Önceki seyahatlerinizi girin; 90/180 kuralına uyup uymadığınızı kontrol edin.
Örnek senaryolar
Senaryo 1: İlk kez başvuran Elif
Elif hiç Schengen vizesi almamış. Mayıs’ta 8 günlük İtalya tatili için başvuruyor. Muhtemel sonuç: seyahat tarihlerini birkaç gün tamponla kapsayan vize. Elif vizeyi planladığı gibi kullanırsa, bir sonraki başvurusunda 6 aylık çok girişli vize alabilir.
Senaryo 2: İki vizesi olan Mert
Mert 2024’te Almanya’dan 15 günlük, 2025’te Fransa’dan 6 aylık vize almış ve ikisini de kurallara uygun kullanmış. 2026’da başvurduğunda son 3 yıl içinde iki vizeyi doğru kullandığı için 1 yıllık çok girişli vizeye uygun.
Senaryo 3: 1 yıllık vizesi biten Zeynep
Zeynep’in 1 yıllık vizesi Mart 2026’da bitti. Ekim 2026’da yeniden başvuruyor; pasaportunun 6 yıl daha geçerliliği var. 3 yıllık vizeye uygun. Pasaportu 1 yıl içinde bitseydi, vize pasaport süresini aşamayacağı için daha kısa çıkacaktı.
Senaryo 4: Rotasını değiştiren Can
Can, Hollanda’dan 6 aylık vize aldı ama yalnızca İspanya’ya gitti. Bir sonraki başvuruda konsolosluk bu kullanımı kuralların ruhuna aykırı bulabilir ve Can’a yine kısa süreli vize verebilir.
Pasaport geçerliliği neden önemli?
Vize, pasaportunuzun geçerlilik süresini aşamaz; ayrıca pasaportun vizenin bitişinden sonra en az 3 ay daha geçerli olması aranır. 3 ya da 5 yıllık vize hedefliyorsanız, pasaportunuzun bitmesine 2 yıl kalmışsa önce pasaportu yenilemek mantıklıdır. 10 yıllık pasaportun maliyetini ücretler sayfamızda bulabilirsiniz.
Uzun vizeyi başvuruda nasıl talep etmeli?
- Başvuru formunda istenen giriş sayısı alanını çok girişli olarak işaretleyin.
- Dilekçenize uzun süreli vize talebinizi ve gerekçesini yazın (aile ziyaretleri, düzenli iş seyahatleri gibi).
- Önceki vizelerinizin fotokopilerini ve pasaporttaki giriş-çıkış damgalarını ekleyin. Eski pasaportunuz varsa onu da götürün.
- Sigortanızı ilk seyahatiniz için yaptırın ve sonraki seyahatlerde de sigorta yaptıracağınızı beyan edin.
Önceki Schengen vizelerimi (Almanya, [tarih aralığı]; Fransa, [tarih aralığı]) kurallara uygun şekilde kullandım ve her seyahatin sonunda süresi içinde Türkiye'ye döndüm. [Sebep: ör. kızımın Hollanda'da yaşaması / şirketimin Avrupa'daki müşterileri] nedeniyle yıl içinde birden fazla seyahat planlıyorum. Bu nedenle, Türkiye'de ikamet eden Türk vatandaşlarına ilişkin 15 Temmuz 2025 tarihli kademeli vize kuralı çerçevesinde çok girişli ve uzun geçerlilikli vize verilmesini saygılarımla talep ederim.
Hazır dilekçe şablonlarının tamamı için vize dilekçesi örnekleri yazımıza bakabilirsiniz.
Kademeyi bozan durumlar
- Bir vizede süreyi aşmak ya da 90/180 kuralını ihlal etmek.
- Başvurduğunuz ülkeye hiç gitmemek ya da asıl seyahati başka ülkeye yapmak.
- Vize reddi almak: ret, kademeyi otomatik olarak sıfırlamaz ama konsolosluk sonraki başvuruyu daha temkinli değerlendirebilir.
- Uzun ara vermek: son vizenin bitişinden sonra yıllarca başvurmamak.
- Yanıltıcı belge sunmak: bu, sonraki tüm başvuruları etkiler.
Uygulamada ne oluyor?
Kural yürürlüğe girdikten sonra Bulgaristan ve Yunanistan gibi ülkelerin başvuru merkezleri uygulamayı duyurdu. Bununla birlikte konsolosluklar takdir yetkisini koruyor ve başvuru yoğunluğu, ret oranları ya da dosyadaki eksikler nedeniyle beklenenden kısa vize verilebiliyor. AB ve Türkiye arasında 2026 yazında güvenilir yolcular için daha uzun başlangıç vizeleri üzerine teknik çalışmalar başladığı haberleri çıktı; ancak bu konuda yürürlüğe girmiş yeni bir düzenleme yok.
Sık sorulan sorular
İlk vizemde 5 yıllık vize alabilir miyim?
Kural olarak hayır. Kademeler sırayla ilerler. Çok güçlü bir profiliniz olsa bile ilk vize genellikle seyahatinizi kapsar.
Farklı ülkelerden aldığım vizeler sayılır mı?
Evet. Kademe, hangi Schengen ülkesinden alındığına bakılmaksızın tüm Schengen vizeleriniz üzerinden değerlendirilir; tüm kayıtlar ortak Vize Bilgi Sistemi’nde tutulur.
Yurt dışında yaşıyorum, kuraldan yararlanabilir miyim?
Türkiye için uyarlanmış kural yalnızca Türkiye’de ikamet edip Türkiye’de başvuranları kapsar. Başka bir ülkede yaşıyorsanız o ülkede geçerli kurallar uygulanır.
Kademe ilerlemezse itiraz edebilir miyim?
Vizenin süresine ilişkin bir itiraz yolu genellikle yoktur; itiraz ret kararları için geçerlidir. Bir sonraki başvuruda dosyanızı ve seyahat geçmişinizi daha güçlü sunmanız en etkili yoldur.
Kademeli vize harcı daha mı pahalı?
Hayır. Vizenin süresi ne olursa olsun harç aynıdır: çoğu ülkede yetişkinler için 90 €, 6–11 yaş için 45 €. İtalya Türk lirası, İspanya ABD doları üzerinden karşılığını alır.
Bir yanıt yazın